Hướng dẫn dùng Costdown

Dùng chung cho mọi ngành

• Ghi lại một dự án giảm chi phí sao cho người khác tin được

  Bốn bước ghi một đề án tiết kiệm trên Costdown, bốn mức tin cậy do bằng chứng quyết định, cách so với nhà máy khác trong cùng nước, và cách dùng lại cấu trúc của một đề án đã được xác nhận.

• Tiền tiết kiệm có thật không: nút thắt và ba cách con số thành tiền

  Vì sao một cải tiến làm máy chạy nhanh hơn thường không đem lại đồng nào, khi nào con số trên bảng tính trở thành tiền thật, và cách khai ô nút thắt để hệ thống cảnh báo giúp bạn.

• Sáu ô hay bị bỏ trống, và ô nào làm sai theo hướng nào

  Tỷ lệ đạt vật liệu, hệ số phụ trội người và máy, điện năng, số sản phẩm mỗi thùng và chi phí cố định theo lô: sáu ô ít ai khai, mỗi ô làm giá thành lệch theo một hướng khác nhau.

• Công thức tính giá thành: hai công thức, hai câu hỏi khác nhau

  Công thức kế toán theo kỳ và công thức giá thành đơn vị trả lời hai câu hỏi khác nhau. Bảng đối chiếu 3 khoản mục kế toán với 10 hạng mục, và vì sao hai con số lệch nhau là bình thường.

Gia công CNC & Cơ khí chính xác

• Tính giá thành gia công CNC: đủ 10 hạng mục theo trình tự sản xuất

  Bóc giá thành một chi tiết gia công CNC theo đúng trình tự sản xuất, đủ cả mười hạng mục chi phí: phôi, giờ máy, nhân công, dao cụ, phế phẩm, sửa lại, gia công ngoài, bao bì, vận chuyển và chi phí chung phân xưởng.

• Xưởng CNC chưa có số liệu thì bắt đầu tính giá thành từ đâu

  Ba con số đo được trong một tuần bằng sổ sách và dụng cụ sẵn có, đủ để lập bảng giá thành đầu tiên cho một chi tiết gia công CNC mà không cần phần mềm hay thiết bị đo nào.

• Chi phí dao cụ trong gia công CNC và cách giảm nó

  Cách quy chi phí dao, mảnh dao và mũi khoan về một chi tiết, cách đo tuổi thọ dao bằng sổ thay dao có sẵn, và ba loại cải tiến dao cụ đo được bằng chính con số đó.

Cơ khí tấm: cắt laser & chấn

• Tính giá thành chi tiết cơ khí tấm: đủ 10 hạng mục theo trình tự sản xuất

  Bóc giá thành một chi tiết cắt laser, đột, chấn hoặc dập theo đúng trình tự xưởng: tôn và sơ đồ xếp hình, phế liệu bán được, số nhát dập, số đường chấn, mạ sơn và vận chuyển.

• Xếp hình và phế liệu bán được: hai mặt của cùng một con số

  Vì sao sơ đồ xếp hình quyết định phần lớn tiền tôn, cách khai giá trị thu hồi phế liệu thép mà không trừ hai lần, và ba cách giảm số tấm không cần đổi thiết kế.

Hàn & kết cấu thép

• Tính giá thành kết cấu hàn: đo bằng mét đường hàn, không bằng số sản phẩm

  Bóc giá thành một kết cấu thép hàn theo đủ 10 hạng mục. Điểm khác mọi ngành khác: sản lượng đo bằng chiều dài đường hàn, và vật tư hàn tỷ lệ với chiều dài đó.

• Biến dạng nhiệt: khoản chi phí không nằm ở dòng nào trong bảng giá thành

  Nhiệt hàn làm kết cấu cong vênh, và tiền nắn lại nằm rải trong nhiều hạng mục nên không ai thấy nó. Cách gom lại để đo được, và vì sao gá đặt rẻ hơn nắn.

Chế tạo máy & thiết bị công nghiệp

• Tính giá thành một cụm máy: cộng từ chi tiết lên, không đo từ máy xuống

  Bóc giá thành một máy hoặc cụm thiết bị công nghiệp theo đủ 10 hạng mục: chi tiết tự làm, chi tiết mua ngoài, công lắp ráp, chạy thử — và chỗ hai loại chi tiết dễ bị đếm hai lần.

• Chi phí một lần trong chế tạo máy: thiết kế, đồ gá, chạy thử đầu tiên

  Với lô nhỏ và đơn chiếc, khoản chi một lần không chia mỏng đi được. Cách xác định khoản nào là một lần, chia trên bao nhiêu sản phẩm, và vì sao báo giá bỏ qua nó thì lỗ.

Dệt may

• Tính giá thành sản phẩm may: đủ 10 hạng mục theo trình tự sản xuất

  Bóc giá thành một sản phẩm may theo đúng trình tự chuyền: định mức vải, phụ liệu, SAM và đơn giá phút chuyền, phế phẩm, hàng sửa lại, gia công ngoài, bao bì, vận chuyển và chi phí chung phân xưởng.

• SAM, đơn giá phút chuyền và hiệu suất chuyền: ba số quyết định giá gia công may

  Cách đo SAM của một mã hàng, cách tính ngược hiệu suất chuyền từ sản lượng thật, và cách ba con số đó ghép lại thành chi phí nhân công cho một sản phẩm may.

• Định mức vải và hao hụt: hạng mục lớn nhất trong giá thành hàng may

  Cách lấy định mức vải từ sơ đồ giác thay vì suy từ diện tích sản phẩm, các khoản hao hụt nằm ngoài sơ đồ giác, và cách quy tất cả về một sản phẩm.

Ép nhựa & cao su

• Tính giá thành sản phẩm ép nhựa: đủ 10 hạng mục theo trình tự sản xuất

  Bóc giá thành một sản phẩm ép phun theo đúng trình tự sản xuất: hạt nhựa và masterbatch, số hốc khuôn, giờ máy, nhựa nghiền lại thu hồi, phế phẩm, gia công ngoài, bao bì và chi phí chung phân xưởng.

• Số hốc khuôn: một ô bỏ trống làm giá thành sai gấp nhiều lần

  Vì sao ô số hốc khuôn quyết định độ chính xác của cả bảng giá thành ép nhựa, cách khai nó cho giờ máy và nhân công, và vì sao bỏ trống lại nguy hiểm hơn khai sai.

• Nhựa nghiền lại: khoản duy nhất mang dấu trừ trong bảng giá thành

  Cách khai giá trị thu hồi từ cuống keo và hàng phế nghiền lại, vì sao bỏ qua nó làm giá thành cao hơn thật, và cách tránh trừ hai lần.

• Tính giá thành sản phẩm cao su: giống ép nhựa, trừ một điểm quyết định

  Bóc giá thành một sản phẩm cao su ép hoặc lưu hoá: cấu trúc gần như trùng với ép nhựa, nhưng phần thừa KHÔNG nghiền lại dùng được — và điều đó đổi hẳn chỗ đáng cải tiến.

Sản xuất nội thất

• Tính giá thành sản phẩm nội thất: đủ 10 hạng mục theo trình tự sản xuất

  Bóc giá thành một sản phẩm nội thất gỗ công nghiệp theo đúng trình tự xưởng: ván và sơ đồ cắt, nẹp chỉ cạnh, phụ kiện theo bộ, sơn hoàn thiện, đóng gói và cước vận chuyển tính theo thể tích.

• Định mức ván và sơ đồ cắt: quyết định nhiều tiền nhất trong thời gian ngắn nhất

  Vì sao chi phí ván phụ thuộc sơ đồ cắt chứ không phụ thuộc diện tích chi tiết, cách đo tỷ lệ tận dụng tấm bằng phiếu xuất kho, và ba cách giảm số tấm mà không đổi thiết kế.

• Vận chuyển hàng cồng kềnh: cước tính theo chỗ chiếm, không theo cân nặng

  Vì sao chi phí vận chuyển một sản phẩm nội thất phụ thuộc số sản phẩm một chuyến chở được, cách quy cước về một sản phẩm, và vì sao đóng gói phẳng đôi khi rẻ hơn dù tốn công hơn.

In ấn & bao bì giấy

• Tính giá thành sản phẩm in: đủ 10 hạng mục theo trình tự sản xuất

  Bóc giá thành một sản phẩm in theo đúng trình tự xưởng: giấy và sơ đồ bình bài, mực, giấy hỏng khi canh máy, bản kẽm, bế và cán màng, gia công sau in, đóng gói và vận chuyển.

• Giấy hỏng khi canh máy: chi phí vật liệu không tỷ lệ với số lượng in

  Vì sao đơn 500 tờ và đơn 50.000 tờ tốn giấy canh máy như nhau, cách khai nó vào ô chi phí cố định theo lô, và vì sao gộp đơn là cải tiến rẻ nhất trong ngành in.

• Định mức giấy và bình bài: số con trên một tờ quyết định phần lớn tiền giấy

  Cách tính giấy theo tờ in thay vì theo sản phẩm, vì sao số con trên một tờ quan trọng hơn kích thước sản phẩm, và ba cách giảm số tờ mà không đổi thiết kế.

Chế biến thực phẩm

• Tính giá thành sản phẩm chế biến thực phẩm: đủ 10 hạng mục theo trình tự sản xuất

  Bóc giá thành một sản phẩm thực phẩm theo đúng trình tự chế biến: nguyên liệu và hao hụt từng bước, phụ gia, vệ sinh giữa mẻ, hàng hết hạn, bao bì, kho lạnh và vận chuyển.

• Hao hụt chế biến: một chuỗi nhân dồn, không phải một tỷ lệ

  Vì sao hao hụt trong chế biến thực phẩm phải nhân qua từng bước chứ không cộng, cách gộp cả chuỗi thành một con số đối chiếu được với kho, và ba chỗ tìm ra tiền.

• Vệ sinh giữa mẻ và hàng hết hạn: hai chi phí không tỷ lệ với sản lượng

  Vì sao công vệ sinh dây chuyền là chi phí theo lần chứ không theo sản lượng, cách khai nó cùng chi phí kiểm nghiệm, và vì sao hàng hết hạn phải tách khỏi phế phẩm sản xuất.

Rượu & đồ uống có cồn

• Tính giá thành rượu và đồ uống có cồn: chi phí của thời gian nằm chờ

  Bóc giá thành một sản phẩm phải ủ: ngoài nguyên liệu và công chế biến còn ba khoản mà thời gian tạo ra — vốn nằm im, hao hụt trong lúc ủ, và diện tích kho bị chiếm.

Thuốc lá

• Tính giá thành sản phẩm thuốc lá: độ ẩm làm định mức nhảy số

  Bóc giá thành theo mẻ giống chế biến thực phẩm, cộng một điểm riêng: khối lượng nguyên liệu thay đổi theo độ ẩm, nên định mức phải quy về cùng một gốc mới so được.

Lắp ráp điện tử

• Tính giá thành bo mạch điện tử: đủ 10 hạng mục theo trình tự sản xuất

  Bóc giá thành một bo mạch theo đúng trình tự SMT: bo mạch trần, linh kiện và BOM đuôi dài, kem hàn và stencil, số điểm đặt, đổi lô và nạp feeder, kiểm tra, đóng gói chống tĩnh điện.

• BOM hàng trăm dòng: gộp phần đuôi mà không đổi con số

  Vì sao một bảng linh kiện dài không đồng nghĩa với chính xác hơn, cách gộp phần đuôi thành một dòng mà tổng vẫn nguyên, và vì sao hệ thống tự gợi ý việc đó cho bạn.

• Số điểm đặt và chi phí đổi lô: hai con số quyết định giá gia công SMT

  Vì sao chi phí máy tỷ lệ với số điểm đặt chứ không với kích thước bo, vì sao lò reflow phải đo theo cách khác, và cách khai chi phí nạp feeder theo lần.

Bán dẫn: đóng gói & kiểm tra

• Tính giá thành công đoạn đóng gói và kiểm tra bán dẫn

  Bóc giá thành công đoạn back-end: gắn chip, nối dây, đóng gói, kiểm tra. Điểm riêng là con chip đầu vào rất đắt nên một sản phẩm hỏng ở cuối chuyền đắt hơn mọi ngành khác.

Da giày & sản phẩm da

• Tính giá thành sản phẩm da: giống dệt may ở sơ đồ cắt, khác ở chỗ da không đồng đều

  Bóc giá thành một sản phẩm da hoặc giả da: cấu trúc theo chuyền giống dệt may, nhưng định mức da phụ thuộc chất lượng từng tấm nên không có con số cố định.

Sản xuất hoá chất

• Tính giá thành sản phẩm hoá chất: giống thực phẩm, thêm sản phẩm phụ

  Bóc giá thành một sản phẩm hoá chất theo mẻ: chuỗi hao hụt và vệ sinh giữa mẻ giống chế biến thực phẩm, cộng thêm một thứ riêng — sản phẩm phụ bán được.

Vật liệu xây dựng

• Tính giá thành vật liệu xây dựng: cước vận chuyển là hạng mục chính, không phải phụ

  Bóc giá thành sản phẩm bê tông, gạch, cấu kiện đúc sẵn: nguyên liệu rẻ và nặng, nên cước vận chuyển theo khối lượng và khoảng cách thường lớn hơn cả phần gia công.

Ô tô & linh kiện phương tiện

• Tính giá thành linh kiện ô tô: giống chế tạo máy, đảo ngược về sản lượng

  Bóc giá thành một linh kiện hoặc cụm cho phương tiện: cấu trúc lắp cụm giống chế tạo máy, nhưng sản lượng lớn nên khoản một lần chìm đi và chi phí chất lượng nổi lên.

Hàng không & vũ trụ

• Tính giá thành chi tiết hàng không: giống gia công CNC, cộng chi phí hồ sơ

  Bóc giá thành một chi tiết hàng không: đường tính giống gia công CNC, nhưng phôi đắt nên tỷ lệ cắt bỏ quyết định, và hồ sơ chứng nhận là chi phí thật phải khai.

Thiết bị y tế

• Tính giá thành thiết bị y tế: cộng thêm chi phí của môi trường sản xuất

  Bóc giá thành một thiết bị y tế: phần lắp ráp giống điện tử, phần chi tiết nhựa giống ép nhựa, cộng một khoản riêng là chi phí giữ môi trường sản xuất đạt yêu cầu.

Thiết bị năng lượng tái tạo

• Tính giá thành thiết bị năng lượng tái tạo: ba ngành trong một sản phẩm

  Tấm pin, bộ chuyển đổi, khung giá đỡ — mỗi phần theo một bài khác nhau. Cách ghép lại, và vì sao vận chuyển với lắp đặt tại chỗ phải tách khỏi giá thành sản xuất.

Dụng cụ thể thao

• Tính giá thành dụng cụ thể thao: một sản phẩm, nhiều bảng giá thành con

  Sản phẩm thể thao thường ghép nhựa, vải, gỗ, da và kim loại trong một món. Cách tính từng cụm theo đúng bài của vật liệu đó rồi cộng lại, thay vì gộp thành một dòng vật tư.

Ngành không tính theo sản phẩm rời

• Khi sản phẩm của bạn không phải một món: chọn đơn vị tính trước khi tính gì cả

  Xây dựng, vận tải, khai khoáng, điện nước, nông nghiệp không có sản phẩm rời để bóc giá thành. Cách chọn một đơn vị tính dùng được, và nói thẳng chỗ Costdown chưa phục vụ bạn.