Tính giá thành vận tải đường sắt: cùng khung vận tải, khác phí hạ tầng đường ray

Khai thác vận tải đường sắt dùng ĐÚNG khung mười hạng mục như vận tải đường bộ — xem bài Vận tải hàng hoá để có đầy đủ cấu trúc. Bài này chỉ nói hai khoản đặc thù của đường sắt.

Đơn vị quy về: MỘT TẤN-KM (hoặc hành khách-km cho vận tải khách) — cùng logic đơn vị với đường bộ.

Hai khoản chi phí đặc thù của đường sắt

1. Phí sử dụng kết cấu hạ tầng đường ray

Phần lớn hệ thống đường sắt tách riêng đơn vị quản lý hạ tầng (đường ray, ga, hệ thống tín hiệu) và đơn vị khai thác vận tải (đầu máy, toa xe). Đơn vị khai thác phải trả phí sử dụng hạ tầng theo km chạy hoặc theo tấn-km, tương tự cách một hãng xe khách trả phí BOT nhưng ở quy mô lớn hơn và mang tính bắt buộc theo hợp đồng dài hạn.

Lấy số ở đâu: hợp đồng/biểu phí sử dụng hạ tầng với đơn vị quản lý đường sắt.

2. Chi phí dồn toa & ghép nối tại ga

Ghép/tách toa xe tại ga phân loại trước khi vào đoàn tàu chính — tốn thời gian đầu máy dồn dịch và nhân công tại ga, khoản này không có ở vận tải đường bộ (xe tải không cần "ghép nối" như toa tàu).

Các hạng mục còn lại — giống hệt vận tải đường bộ

Đầu máy/toa xe (máy móc, thường thuê hoặc khấu hao dài hạn), nhiên liệu/điện năng kéo tàu, nhân công (lái tàu, nhân viên dồn toa), dụng cụ tiêu hao (bánh xe, má phanh — chia theo km giống lốp xe), sửa lại, chi phí chung (bảo hiểm, điều độ chạy tàu) — áp dụng đúng logic của bài Vận tải hàng hoá.