Straty przetwórcze: łańcuch mnożony, a nie pojedynczy współczynnik

Pięć innych branż w tym zbiorze ma po jednej liczbie strat. Przetwórstwo spożywcze jej nie ma — surowiec traci masę na każdym etapie, a etapy **mnożą się** przez siebie, a nie sumują.

Dlaczego mnożenie, a nie dodawanie

Każdy etap działa tylko na **tym, co zostawił etap poprzedni**, a nie na masie wyjściowej. Etap późniejszy zjada to, co wcześniejszy pozostawił.

Dodawanie współczynników strat jest więc błędne, i to w stronę **wykazywania większych strat niż w rzeczywistości** — czyli zawyżania kosztu surowca. Poprawnie mnoży się przez siebie wydajności poszczególnych etapów.

Zmierz cały łańcuch dwiema liczbami, które już masz

Do wprowadzenia w Costdown nie trzeba mierzyć każdego etapu z osobna. Weź **masę surowca faktycznie wydaną na partię** podzieloną przez **liczbę wyrobów gotowych faktycznie przyjętych do magazynu z tej samej partii**.

Ta liczba zawiera cały łańcuch i daje się uzgodnić z dokumentem wydania i dokumentem przyjęcia — dwoma dokumentami, które w zakładzie spożywczym istnieją zawsze, bo wymagają ich przepisy.

Wartość z receptury to **prognoza**: nie wie, jaką jakość ma dzisiejsza partia surowca, która partia wymagała przerobienia, ile zostało w urządzeniach.

Kiedy trzeba mierzyć etapami

Liczba zbiorcza wystarcza do kalkulacji. Ale żeby **usprawniać**, trzeba wiedzieć, który etap traci najwięcej — i dopiero na to potrzebna jest waga przy każdym etapie.

Najtańsza droga: wybierz jedną partię, waż po każdej operacji, zapisz. Zrób tak dla trzech partii i uśrednij. Nie potrzeba niczego poza wagą, która i tak stoi w zakładzie.

Wynik mówi, który etap warto obejrzeć. A zgodnie z rozumowaniem powyżej: jeśli dwa etapy tracą podobnie, obejrzyj najpierw **wcześniejszy**.

Odróżnienie strat od braków

Wpisanie strat przetwórczych jeszcze raz w pozycji braków to **liczenie podwójne**, bo są już zawarte w liczbie «surowiec wydany podzielony przez wyrób przyjęty».

Trzy miejsca z pieniędzmi, mierzalne dokładnie tą liczbą

1. Obniżyć stratę na możliwie najwcześniejszym etapie — każdy procent tam jest wart więcej niż na etapie późnym.
2. Wykorzystać wartościowe produkty uboczne zamiast je utylizować — wpisuje się je w polu wartości odzysku, obniżając koszt surowca.
3. Ograniczyć pozostałości w urządzeniach przy zmianie partii — mierzone różnicą między partią dużą a małą na tej samej linii.

Trzeci punkt jest ciekawy, bo wiąże się z wielkością partii: pozostałość jest niemal stała na jedno uruchomienie, więc im mniejsza partia, tym większy udział traconej masy. To koszt zdarzeniowy przebrany za stratę materiału.