Số điểm đặt và chi phí đổi lô: hai con số quyết định giá gia công SMT

Hai con số này quyết định phần lớn giá gia công của một mã bo mạch, và cả hai đều đã được máy hoặc sổ sách ghi lại sẵn — không cần đo mới.

Chi phí máy tỷ lệ với số điểm đặt

Máy đặt linh kiện làm việc theo từng điểm: lấy linh kiện, di chuyển, đặt xuống. Thời gian nó chiếm cho một bo tỷ lệ với **số điểm phải đặt**, không tỷ lệ với bo to hay nhỏ.

Vì vậy một bo nhỏ dày đặc linh kiện tốn nhiều thời gian máy hơn một bo lớn thưa thớt. Báo giá theo diện tích bo là cách nhanh nhất để báo sai cả hai chiều.

Lấy số ở đâu: báo cáo của chính máy đặt — phần lớn máy ghi sẵn số điểm đặt và thời gian chạy cho mỗi lệnh. Chia thời gian chạy hết một tấm ghép cho số bo trên tấm.

Lò reflow phải đo theo cách khác

Lò chạy theo băng tải với tốc độ đặt sẵn. Thời gian một bo chiếm lò phụ thuộc **chiều dài bo theo hướng chạy**, không phụ thuộc số linh kiện trên nó.

Nên hai máy trong cùng một chuyền đo theo hai cách khác nhau: máy đặt theo số điểm, lò theo kích thước. Gộp cả chuyền thành một đơn giá giờ duy nhất rồi nhân với một con số thời gian là chỗ sai hay gặp nhất.

Chi phí đổi lô: nạp feeder và cân chỉnh

Đổi sang mã hàng khác đòi nạp lại feeder, đổi stencil, cân chỉnh, và chạy thử vài bo đầu. Toàn bộ khoản đó **không phụ thuộc bạn định chạy bao nhiêu bo**.

Khai vào ô **chi phí cố định theo lô**: chi phí một lần đổi lô, và số bo một lô. Hệ thống chia ra và làm tròn **lên** số lần — vì không có nửa lần nạp feeder.

Lấy số ở đâu: sổ đổi lô hoặc nhật ký chuyền, ghi thời gian từ lúc dừng mã cũ tới lúc bo đạt đầu tiên của mã mới ra khỏi chuyền.

Ba cải tiến đo được bằng chính hai con số đó

1. Giảm số điểm đặt bằng cách gộp linh kiện — dùng mảng điện trở thay nhiều điện trở rời. Đo bằng số điểm đặt trước và sau.
2. Xếp lịch gom các mã dùng chung nhiều feeder vào cùng đợt — đo bằng thời gian đổi lô trung bình.
3. Chuẩn bị feeder ngoài chuyền trong lúc máy còn chạy mã cũ — đo bằng thời gian chuyền dừng, không phải thời gian chuẩn bị.

Cải tiến thứ ba đáng chú ý vì nó **không giảm tổng công** — nó chỉ chuyển công ra khỏi lúc chuyền dừng. Nếu chuyền là nút thắt thì đó là tiền thật; nếu không thì nó chỉ là năng lực dôi ra, và bài về nút thắt nói rõ cách phân biệt.