Tính giá thành vật liệu xây dựng: cước vận chuyển là hạng mục chính, không phải phụ
Bóc giá thành sản phẩm bê tông, gạch, cấu kiện đúc sẵn: nguyên liệu rẻ và nặng, nên cước vận chuyển theo khối lượng và khoảng cách thường lớn hơn cả phần gia công.
Ngành này đảo ngược thứ tự quen thuộc: ở sáu ngành trước, vận chuyển là hạng mục nhỏ và nguyên liệu là hạng mục lớn. Ở đây **nguyên liệu rẻ nhưng rất nặng**, nên cước vận chuyển thường lớn hơn cả phần gia công.
Hệ quả: hai sản phẩm giống hệt nhau có giá thành khác nhau tuỳ **giao đi bao xa** — và bảng giá thành phải nói rõ khoảng cách giả định.
Cước theo khối lượng và khoảng cách
Khác ngành nội thất — nơi xe đầy vì hết chỗ — ở đây xe đầy vì **hết tải**. Nên số sản phẩm một chuyến bị quyết định bởi khối lượng, và cước một chuyến lại phụ thuộc quãng đường.
Khai hai ô: cước một chuyến và số sản phẩm một chuyến chở được. Nhưng ghi rõ vào phần kiểm chứng **cước đó ứng với cự ly nào** — nếu không, con số không so sánh được với nhà máy khác.
Thời gian đông kết chiếm chỗ, không chiếm công
Bê tông và cấu kiện đúc sẵn cần thời gian bảo dưỡng trước khi xuất được. Thời gian đó không tốn công người và không tốn giờ máy — nhưng nó **chiếm diện tích bãi** và chiếm vốn.
Nếu bãi là thứ khan hiếm ở nhà máy bạn thì đó là nút thắt thật, và cải tiến rút ngắn thời gian chiếm bãi mới ra tiền. Nếu bãi thừa thì rút ngắn nó không đem lại đồng nào — đúng trường hợp bài về nút thắt nói tới.
Mười hạng mục — ba chỗ đáng chú ý
| Hạng mục | Đặc điểm riêng |
|---|---|
| Nguyên vật liệu | Cấp phối theo khối lượng: xi măng, cát, đá, phụ gia, nước. Định mức lấy từ cấp phối thực tế đang chạy, không lấy từ thiết kế cấp phối ban đầu nếu hai cái khác nhau |
| Vận chuyển | Hạng mục lớn, tính theo khối lượng và cự ly. Phải ghi rõ cự ly giả định |
| Chi phí chung | Diện tích bãi bảo dưỡng thường là khoản lớn nhất trong chi phí chung của ngành này |
Bảy hạng mục còn lại — máy móc, nhân công, dụng cụ, phế phẩm, sửa lại, gia công ngoài, bao bì — tính theo cách chung đã mô tả ở các bài ngành khác. Riêng sửa lại thường không áp dụng: sản phẩm đã đông kết thì hỏng là hỏng.
Bài liên quan
- Vận chuyển hàng cồng kềnh: cước tính theo chỗ chiếm, không theo cân nặng
Vì sao chi phí vận chuyển một sản phẩm nội thất phụ thuộc số sản phẩm một chuyến chở được, cách quy cước về một sản phẩm, và vì sao đóng gói phẳng đôi khi rẻ hơn dù tốn công hơn.
- Tính giá thành sản phẩm chế biến thực phẩm: đủ 10 hạng mục theo trình tự sản xuất
Bóc giá thành một sản phẩm thực phẩm theo đúng trình tự chế biến: nguyên liệu và hao hụt từng bước, phụ gia, vệ sinh giữa mẻ, hàng hết hạn, bao bì, kho lạnh và vận chuyển.