เมื่อสินค้าของคุณไม่ใช่ของหนึ่งชิ้น: เลือกหน่วยนับก่อนคำนวณอะไรทั้งสิ้น
งานก่อสร้าง ขนส่ง เหมืองแร่ สาธารณูปโภค เกษตร ไม่มีสินค้าเป็นชิ้นให้แตกต้นทุน วิธีเลือกหน่วยนับที่ใช้ได้ และการบอกตรง ๆ ว่าจุดไหน Costdown ยังรับใช้คุณไม่ได้
บทความอื่นทั้งหมดบน Costdown เริ่มจากคำถามที่อุตสาหกรรมของคุณตอบไม่ได้: **ต้นทุนของสินค้าหนึ่งชิ้นเท่าไร**
คุณไม่ได้ผลิตของเป็นชิ้น คุณส่งมอบโครงการหนึ่งโครงการ วิ่งหนึ่งเที่ยว สูบออกมาหนึ่งลูกบาศก์ เก็บเกี่ยวหนึ่งฤดู ถ้าคุณเคยลองกรอกตารางต้นทุนแล้วรู้สึกว่ามันไม่เข้ากับงานของตัวเอง นั่นไม่ใช่ความผิดของคุณ — แม่แบบนั้นเขียนไว้ให้อุตสาหกรรมอื่น
บทความนี้ทำสองอย่างเท่านั้น: ช่วยคุณ **เลือกหน่วยนับที่ใช้ได้** และบอกตรง ๆ ว่า **จุดไหนที่ Costdown ยังรับใช้คุณไม่ได้** เพื่อคุณจะได้ไม่เสียเวลา
ทำไมการเลือกหน่วยนับจึงเป็นขั้นชี้ขาด
ตัวเลขต้นทุนไม่มีความหมายเลยถ้าไม่มีคำว่า «ต่ออะไร» ต่อท้าย สามแสนบาทมากหรือน้อยขึ้นกับว่ามันเป็นสามแสนบาท **ต่อหนึ่งโครงการ** **ต่อหนึ่งเดือน** หรือ **ต่อหนึ่งพันตัน**
และนี่คือจุดชี้ขาด: **การปรับปรุงจะพิสูจน์ได้ก็ต่อเมื่อหน่วยนับคงเดิมระหว่างก่อนกับหลัง** ถ้าคุณเอาต้นทุนของโครงการใหญ่ไปเทียบกับโครงการเล็ก ตัวเลขก็ต่างกันเพราะขนาด ไม่ใช่เพราะคุณเก่งขึ้น
สี่รูปแบบ เลือกอันที่เหมือนคุณที่สุด
งานที่ไม่มีสินค้าเป็นชิ้นส่วนใหญ่ตกอยู่ในหนึ่งในสี่รูปแบบข้างล่าง หารูปแบบของตัวเองให้เจอ แล้วใช้หน่วยในคอลัมน์กลางเป็น «สินค้าหนึ่งชิ้น» ใน Costdown
1. หนึ่งโครงการ
งานก่อสร้าง งานติดตั้ง งานโครงสร้างพื้นฐาน งานที่ปรึกษาออกแบบ งานบำรุงรักษาตามสัญญา
| เลือกอะไรเป็นหน่วย | ใช้เมื่อไร | กับดัก |
|---|---|---|
| หนึ่งรายการที่ซ้ำกัน | เมื่อโครงการแบ่งเป็นส่วนที่เหมือนกันได้ — หนึ่งยูนิต หนึ่งช่วง หนึ่งสถานี | ดีที่สุด เพราะเทียบข้ามโครงการได้ |
| หนึ่งหน่วยปริมาณงาน | เมื่อมีมาตรฐานตามตารางเมตร เมตร หรือลูกบาศก์เมตร | ต้องเขียนขอบเขตให้ชัดว่ารวมอะไรบ้าง ไม่อย่างนั้นสองตารางเทียบกันไม่ได้ |
| ทั้งโครงการ | เมื่อโครงการเป็นงานเฉพาะ แบ่งย่อยไม่ได้ | เทียบได้กับตัวเองข้ามเวลาเท่านั้น เทียบกับใครไม่ได้ |
2. หนึ่งเที่ยว หรือหนึ่งครั้งของการให้บริการ
ขนส่งสินค้า ขนส่งผู้โดยสาร รถไฟ ทางน้ำ ทางอากาศ คลังสินค้า
หน่วยที่ใช้ได้: **หนึ่งเที่ยวบนเส้นทางที่เจาะจง** หรือ **หนึ่งตัน-กิโลเมตร** หรือ **หนึ่งลูกบาศก์เมตรคลังต่อหนึ่งเดือน**
กับดักใหญ่ที่สุดของกลุ่มนี้คือ **เที่ยวเปล่าและที่ว่าง** ต้นทุนหนึ่งเที่ยวแทบไม่เปลี่ยนไม่ว่ารถจะเต็มหรือโหรง ต้นทุนต่อหนึ่งตันจึงกระโดดแรงมากตามอัตราการบรรทุก ถ้าคุณไม่กรอกอัตรานั้น ตารางสองใบของบริษัทเดียวกันก็ยังเทียบกันไม่ได้
3. หนึ่งหน่วยของผลผลิตต่อเนื่อง
เหมืองแร่ ปิโตรเลียม ไฟฟ้า น้ำประปา การบำบัดของเสีย พลังงานหมุนเวียน
หน่วยที่ใช้ได้: **หนึ่งตัน** **หนึ่งลูกบาศก์เมตร** **หนึ่งหน่วยพลังงาน** — สิ่งที่คุณขายตามหน่วยนั้นอยู่แล้ว
กลุ่มนี้จริง ๆ แล้วเข้ากับ Costdown มากกว่าอีกสามกลุ่ม เพราะมีผลผลิตที่วัดได้และต้นทุนที่หารได้ มีสองจุดที่ต้องระวัง:
- คุณภาพของผลผลิตเปลี่ยนไป — แร่หนึ่งตันเกรดสูงเทียบกับแร่หนึ่งตันเกรดต่ำไม่ได้ ต้องปรับกลับมาที่ฐานเดียวกัน เหมือนที่อุตสาหกรรมยาสูบปรับกลับมาที่น้ำหนักแห้ง
- ต้นทุนส่วนใหญ่เดินตามเวลาไม่ได้เดินตามผลผลิต ต้นทุนต่อหน่วยจึงขึ้นกับผลผลิตของงวดนั้นอย่างแรง — ต้องเขียนกำกับว่างวดไหน
4. หนึ่งรอบฤดูกาล
เพาะปลูก ปศุสัตว์ ป่าไม้ ประมงและเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
หน่วยที่ใช้ได้: **หนึ่งหน่วยของผลผลิตที่เก็บได้** — หนึ่งตัน หนึ่งตัว หนึ่งลูกบาศก์เมตรไม้ — ไม่ใช่หนึ่งหน่วยพื้นที่
เหตุผล: ต้นทุนต่อหนึ่งหน่วยพื้นที่บอกอะไรไม่ได้ถ้าผลผลิตต่อไร่เปลี่ยน และผลผลิตต่อไร่นั่นแหละคือสิ่งที่การปรับปรุงทุกอย่างในอุตสาหกรรมนี้มุ่งไปหา หารด้วยผลผลิตที่เก็บได้แล้วการปรับปรุงจะปรากฏ หารด้วยพื้นที่แล้วมันจะหายไป
หกหมวดที่ยังใช้ได้เต็ม ๆ
หลังเลือกหน่วยแล้ว แม่แบบสิบหมวดส่วนใหญ่ยังเดินได้ — แค่อ่านคำว่า «สินค้าหนึ่งชิ้น» ให้เป็น «หนึ่งหน่วยที่คุณเพิ่งเลือก»:
| หมวด | อ่านใหม่เป็น |
|---|---|
| วัตถุดิบ | วัสดุที่ใช้ไปต่อหนึ่งหน่วย — เชื้อเพลิง วัสดุก่อสร้าง พันธุ์ อาหารสัตว์ สารเคมี |
| เครื่องจักร | ชั่วโมงอุปกรณ์ต่อหนึ่งหน่วย — รถ เครื่องจักรก่อสร้าง เครื่องสูบ เรือ |
| ค่าแรง | ชั่วโมงคนต่อหนึ่งหน่วย |
| เครื่องมือ | ของที่สึกไป หารด้วยจำนวนหน่วยที่ทำได้ระหว่างสองครั้งเปลี่ยน |
| งานจ้างนอก | ส่วนที่จ้างข้างนอก — ผู้รับเหมาช่วง เช่าเครื่องพร้อมคน จ้างขนส่ง |
| ค่าโสหุ้ย | ค่าใช้จ่ายรักษาสภาพที่เดินตามเวลา หารด้วยผลผลิตของงวดนั้นเอง |
อีกสี่หมวด — ของเสีย งานแก้ไข บรรจุภัณฑ์ ค่าขนส่ง — บางอุตสาหกรรมใช้ได้ บางอุตสาหกรรมไม่มี อุตสาหกรรมที่ไม่มีให้ **กรอกเลข 0** อย่าปล่อยว่าง: เลข 0 แปลว่าคุณพิจารณาแล้วและได้ข้อสรุป ปล่อยว่างแปลว่าไม่มีใครรู้
พูดตรง ๆ: จุดที่ Costdown ยังรับใช้คุณไม่ได้
สามข้อข้างล่างเป็นความจริง และไม่มีเทคนิคไหนเลี่ยงได้ รู้ไว้ก่อนคุณจะได้ตัดสินใจได้ว่าจะใช้หรือไม่ใช้
- ระบบ **ไม่มี** แนวคิดเรื่องหน่วยนับอยู่ในตัวสินค้า คุณเลือกหน่วยไว้ในหัวแล้วเขียนลงส่วนการตรวจสอบ — ระบบไม่ได้เก็บมันเป็นฟิลด์เฉพาะ มันจึงไม่ได้กันการเทียบตารางสองใบที่ใช้หน่วยต่างกัน
- การเทียบมาตรฐานเทียบตาม **อุตสาหกรรม** และตามประเทศ ไม่ได้เทียบตามหน่วยนับ ในกลุ่มนี้ตารางของคุณจึงอาจถูกวางข้างตารางที่ใช้หน่วยอื่น อ่านส่วนการตรวจสอบก่อนเชื่อการเทียบใด ๆ
- ต้นทุนที่เดินตามเวลาไม่มีช่องเฉพาะ เงินทุนที่จมอยู่ ยอดที่รอตรวจรับ ยอดฤดูกาลที่ยังไม่ได้เก็บเกี่ยว — อย่ายัดลงช่องไหน ให้เขียนลงส่วนการตรวจสอบ
สามสิ่งที่ Excel ทำไม่ได้ยังอยู่ครบ
ต่อให้แม่แบบยังไม่พอดีกับอุตสาหกรรมของคุณ สามสิ่งนี้ก็ยังทำงานเต็มที่:
- ประวัติการแก้ไข — ใครเปลี่ยนตัวเลขไหน เมื่อไร เพราะอะไร Excel เก็บไว้ไม่ได้
- คู่ค้ายืนยัน — คนที่สองลงชื่อว่าตัวเลขนั้นมีอยู่จริง นี่ต่างหากที่ทำให้ตารางต้นทุนน่าเชื่อถือ และมันไม่ขึ้นกับหน่วยนับ
- สูตรเดียว — ทุกคนในบริษัทคำนวณด้วยวิธีเดียวกัน แทนที่จะต่างคนต่างไฟล์
ถ้าคุณอยู่ในกลุ่มนี้ วิธีใช้ที่สมเหตุสมผลที่สุดคือ: เลือกหน่วยหนึ่งหน่วย ยึดมันไว้ แล้วสะสมข้อมูลของตัวเองก่อน ส่วนการเทียบกับโรงงานอื่นค่อยตามมา — และมันจะมีความหมายก็ต่อเมื่อมีคนในอุตสาหกรรมเดียวกับคุณมากพอที่เลือกหน่วยเดียวกัน
คู่มือที่เกี่ยวข้อง
- เงินที่ประหยัดได้เป็นเงินจริงหรือไม่: คอขวดกับสามทางที่ตัวเลขจะกลายเป็นเงิน
ทำไมการปรับปรุงที่ทำให้เครื่องเร็วขึ้นมักไม่ได้เงินสักบาท ตัวเลขบนตารางจะกลายเป็นเงินจริงเมื่อใด และการกรอกช่องคอขวดเพื่อให้ระบบเตือนแทนคุณ
- หกช่องที่มักปล่อยว่าง และแต่ละช่องทำให้ต้นทุนเพี้ยนไปทางไหน
อัตราการใช้ได้ของวัตถุดิบ ค่าเผื่อคนและเครื่อง ค่าไฟ จำนวนชิ้นต่อกล่อง และต้นทุนคงที่ต่อล็อต: หกช่องที่แทบไม่มีใครกรอก แต่ละช่องดันต้นทุนไปคนละทาง