คำนวณต้นทุนการผลิตพืช: ความสูญเสียหลังเก็บเกี่ยวแทนของเสีย

เมล็ดพันธุ์ ปุ๋ย ยา ลงทั้งแปลงตามฤดูปลูก และผลผลิตรู้แน่นอนก็ต่อเมื่อจบฤดู ไม่เหมือนชิ้นส่วนในโรงงานที่รู้ต้นทุนได้ทุกรอบเครื่อง

หน่วยคือ**ผลผลิตที่เก็บได้จริง 1 กิโลกรัม (หรือตัน)** ต้นทุนต่อไร่ไม่ใช่เงินที่อยู่ในสินค้าที่ขายได้จริง สุดท้ายต้องหารด้วยผลผลิตเสมอ

ลำดับงาน

1. เตรียมดิน
2. ปลูก (เมล็ดพันธุ์ ปุ๋ยรองพื้น)
3. ดูแล (ปุ๋ยแต่งหน้า ให้น้ำ ป้องกันศัตรูพืช)
4. เก็บเกี่ยว
5. ลดความชื้น ทำความสะอาด คัดเกรด
6. เก็บรักษา
7. ขนส่งขาย

สองลักษณะเฉพาะ

1. ค่าปัจจัยการผลิตหารด้วยผลผลิตจริง

เอายอดปัจจัยการผลิตทั้งฤดูหารด้วยผลผลิตจริงของฤดูนั้น ปีที่ผลผลิตตกก็ใช้ปัจจัยเท่าเดิม ถ้าหารด้วยพื้นที่จะมองไม่เห็นว่าต้นทุนต่อกิโลพุ่งขึ้น

2. ความสูญเสียหลังเก็บเกี่ยว — คูณต่อกันเป็นทอด

ร่วงตอนเก็บ ขึ้นราตอนตาก เน่าตอนเก็บรักษา ช้ำตอนขนส่ง บันทึกอัตราแยกทีละจุดแล้วคูณต่อกัน อย่าประเมินอัตราเดียว "จากแปลงถึงโกดัง" เพราะจะไม่รู้ว่าจุดไหนควรปรับ — หลักเดียวกับห่วงโซ่การสูญเสียในอุตสาหกรรมอาหาร

หมวดอื่น

เครื่องจักร (รถไถ รถเกี่ยว — มักจ้างหรือเช่า ให้กรอกราคาต่อไร่คูณพื้นที่ แล้วเว้นราคาซื้อว่าง) ค่าแรง (รายวันหรือเหมา) วัสดุสิ้นเปลือง (ใบมีด ผาน) จ้างภายนอก (อบลดความชื้น ห้องเย็น โดรนพ่นยา) งานแก้ไข (คัดของตกเกรดไปขายเกรดต่ำ) บรรจุภัณฑ์ (กระสอบ ลัง) ขนส่ง (แปลง→โกดัง→ผู้ซื้อ) ค่าใช้จ่ายทั่วไป (**ค่าเช่าที่ดิน** — แถวแยกที่เปลี่ยนตามฤดู)

หลักฐานที่มีอยู่แล้ว

• สมุดบันทึกการเพาะปลูก
• ใบชั่งน้ำหนักผลผลิต
• สัญญาเช่าที่ดินและจ้างเครื่องจักร
• บันทึกความสูญเสียแต่ละจุด